In de hele wereld is het een hype. Maar aan de Belgen lijkt het fenomeen voorbij te gaan: Slow Food bestaat in december 20 jaar.




Onder impuls van de Italiaanse journalist Carlo Petrini, startten mensen uit 15 landen op 9 december 1989 met de Slow Food beweging door het ratificeren van het Slow Food manifest. Carlo had enkele anarchistische trekjes en de voortdurende groei van de fastfoodketens, ook in Italië, was hem een doorn in het oog. Slow Food moest een tegengewicht gaan vormen en stond voor het bewust genieten van traditioneel bereide producten, met respect voor de natuur. Slow Food wil zich nadrukkelijk distantiëren van alles wat met fastfood te maken heeft.

De beweging staat voor ongehaast leven, te beginnen met eten en drinken, en bij voorkeur uit eigen streek. Biodiversiteit is een van de strijdpunten, daarom wordt een repertorium van bedreigde voedingsmiddelen opgesteld: kazen, vleeswaren, wijn, bier maar ook diersoorten. Dat repertorium wordt ‘De Ark van Slow Food’ genoemd. De beweging groeide snel en heeft nu honderdduizenden leden en afdelingen in heel veel landen. Die zijn steeds min of meer lokaal gestructureerd; zo’n lokale afdeling noemt een convivium. Er is geen vaste structuur en geen strikte hiërarchie. Wereldwijd zijn er momenteel ongeveer 800 convivia en het aantal groeit voordurend.

Als symbool werd gekozen voor de slak: die heeft immers geen haast en beweegt zich langzaam door het leven. De beweging organiseert heel wat manifestaties rond eerlijke, ge zonde en in de traditie gewortelde voeding, zoals het tweejaarlijkse Salone del Gusto in Bologna, dat honderdduizenden bezoekers uit heel de wereld aantrekt. En er werd een universiteit voor gastronomische wetenschappen opgericht waar academici worden gevormd die zich met smaak en traditioneel gezonde voeding gaan bezighouden. Ze ondersteunen landbouw die er voor werkt dat de natuur in evenwicht blijft.

België

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland is er in België voorlopig enkel nog maar sprake van heel kleine lokale initiatieven. Er zijn wel enkele pogingen, maar die blijven beperkt. Wij ontdekten convivia in Brussel, Gent, Antwerpen, Luik, Mechelen en Hasselt... maar in de meeste gevallen is het nog heel bescheiden. Dikwijls bestaat het bestuur uit mensen die actief zijn in de voedingsbranche: restauranthouders, handelaars in delicatessen, slagers, wijnhandelaars... Waarschijnlijk bedoelen ze het goed, maar bij sommigen kan toch ook enige zin voor eigen gewin meespelen.



Anders is dat in Nederland waar de Slow Food afdelingen grotendeels bestaan uit gepassioneerde foodies die overigens al heel wat lobbywerk op hun palmares hebben. Zo werden de Amsterdamse ossenworst, de Maastrichtse kalfspastei en de Oppendoezer aardappelen opgenomen in De Ark en krijgen ze bescherming. Momenteel werken de Nederlands-Limburgse afdelingen aan een inventaris van artisanale stroopstokerijen, de beste zullen het predicaat ‘Sirop Grand Cru’ krijgen. In België is de positieve uitzondering Brussel, waar reeds lang een heel actief convivium bestaat in de besloten kring van de werknemers van de Europese Instellingen. Maar ook daarbuiten is er beweging gekomen hoewel er toch een groot verschil is inzake dynamiek met bijvoorbeeld de Nederlandse convivia.

Belgen zijn meestal niet zo expressief en daarbij komt dat er in België qua artisanale voedingsproducten nog maar weinig te beschermen is. Ook wordt Slow Food op geen enkele wijze gesubsidieerd, behalve in Brussel. Begrijpelijk: voor de agro-industrie is Slow Food een doorn in het oog en die hebben nu eenmaal veel politieke invloed. Behalve in Brussel dus. Convivium Brussel is goed gestructureerd en wordt gesteund door het Brussels gewest.

Slow Food Bierbeek

Vincent De Coninck richtte in Bierbeek bij Leuven een Slow Food convivium op. Hij is een geëngageerd sommelier die opkomt voor biologische wijnen en andere kwaliteitsvolle voedingsproducten. Ook is hij heel sociaal geëngageerd, en promoot hij fairtrade daar waar het enigszins kan. “Het is allemaal nog heel kleinschalig. Op de bijeenkomsten zijn er 10 à 15 leden. Er is dan ook geen enkel rechtstreeks voordeel te halen uit het lid zijn” weet Vincent. “Je doet dit uit passie voor natuurlijke, gezonde voeding.

We moeten ons bewust zijn van de generaties na ons, ze moeten nog een keuze hebben naast het industrieel voer. Bij Slow Food moet je zelf alle kosten betalen, er is geen enkele subsidiëring. We richten regelmatig bezoeken in aan producenten van interessante streekproducten, of we doen een barbecue bij een bioboer. Het gebeurt wel aan kostprijs dus eigenlijk ben je toch nog goedkoop af. Het lidgeld is bescheiden, ook daaruit is niets te halen, want de leden krijgen het trimestrieel tijdschrift en verder zijn er de kosten voor postzendingen, telefoon, fotokopies en dergelijke. Slow Food, dat doe je niet om er profijt uit te halen, maar uit engagement voor een natuurlijke en gezonde voeding, uit eigen streek.

Want wat van ver komt heeft een zware ecologische voetafdruk. Wel zijn we aan het proberen om meer eenheid in de werking van de Belgische convivia te brengen. Uiteraard weten we dat onze invloed zal vergroten als we een grote aaneengesloten vereniging zijn.” Op steun vanuit de industrie hoeft men niet te hopen. Maar gemeenten, provincies en gewesten hebben baat bij Slow Food. Hun betrachting is immers het behoud van streekspecialiteiten. En iedereen weet dat die onverbrekelijk verbonden zijn aan een bloeiende toeristische industrie.