In een keuken wordt tegenwoordig ‘geleefd’. De kinderen maken er hun huiswerk, er wordt gelezen en naar muziek geluisterd, en gasten mogen er gezellig bijzitten. Maar in een keuken wordt natuurlijk ook gekookt. Daarom moet hij slim ontworpen zijn, zodat aan koken een maximum aan plezier kan worden beleefd. Functionaliteit is net zo belangrijk als sfeer. Hoe combineer je die twee?





Geen nutteloos over-en-weergeloop

Functionaliteit betekent vooreerst zo kort mogelijke loopafstanden. Nutteloos over-en-weergeloop is het best te vermijden in een keuken in U-vorm, een parallelkeuken (een keuken met twee keukenblokken) of een eilandkeuken. Alle voorraadkasten en keukentoestellen heb je dan binnen handbereik.


Logische volgorde

Minstens even belangrijk om onnodige verplaatsingen te beperken, is de volgorde van de verschillende kasten of keukentoestellen. Blum, de Oostenrijkse fabrikant van functioneel meubelbeslag, heeft daarover in eigen onderzoekscentra en in samenwerking met diverse universiteiten, onderzoek verricht. Dat resulteerde in Dynamic Space, een concept dat stelt dat je het nodige keukengerei moet opbergen in de zone waar je het nodig hebt: de potten en pannen in de buurt van de kookplaat, onderhoudsproducten onder de spoelbak, kruiden in de voorbereidingszone.

Er worden vijf zones onderscheiden. Als deze zones in de juiste volgorde zijn gerangschikt: het werkvlak tussen de spoelzone en het fornuis, de opbergzone dicht bij de afwasmachine… kan je het heen- en weergeloop met ruim 25 % verminderen. Dat kan je dagelijks tot 20 minuten tijd besparen.’ Voor rechtshandigen ziet de ideale L-vormige keuken (van links naar rechts) er volgens Dynamic Space uit als volgt: voorraad opslaan, opbergen, spoelen en afval sorteren, voorbereiden, koken en bakken. Voor linkshandigen is de volgorde precies omgekeerd. Linkshandigen moeten de ijskast naar rechts kunnen opendraaien, zodat ze met hun linkerhand de inhoud eruit kunnen nemen. De ‘voorraadzone’, is bedoeld voor voedingswaren zoals pasta, rijst en conserven. Ook de koelkast en de diepvriezer staan in deze zone. De ‘opbergzone’ is de plaats voor artikelen die je dagelijks gebruikt: borden, bestek, glazen, kopjes en voorraaddozen.


Een gemiddeld gezin van 4 personen bergt in deze zone ruim 800 liter op. Dat komt overeen met het volume van 8 volle winkelkarren. In de ‘zone spoelen en afval’ bevinden zich de spoelbak, de spoelbakonderkast en de vaatwasmachine. Ook afvalemmer(s), schoonmaakproducten en poetsgerief vallen onder deze zone. In de ‘voorbereidingszone’ gebeurt de voorbereiding op het koken en bakken. Hier berg je werkbestek, keukenapparaten (mixer, blender, weegschaal, …), snijplanken en kruiden op. ‘Koken en bakken’ is de zone voor de kookplaat, de ovens en de afzuigkap. Hier worden potten en pannen, kookbestek en bakplaten opgeborgen.

Meer info over andere keukentypes vind je op www.dynamicspace.com





Kies voor laden

Bij onderkasten met draaideuren moet je bukken of je in onmogelijke bochten wringen om de achterste potten uit de kast te nemen. Laden zijn een veel betere oplossing. Wanneer je een lade opentrekt, rolt de inhoud je tegemoet en krijg je een volledig overzicht zonder dat je je moet rekken of op je knieen gaan zitten. Met volledig uittrekbare laden heb je bovendien een perfect zicht tot in het achterste donkere uithoekje van de kast. Zo voorkom je dat je brikken of blikken moet weggooien omdat ze te lang achteraan in de kast hebben gestaan. Nog een voordeel van laden is dat ze de opbergcapaciteit van je keuken verhogen.

Omdat ook het achterste deel volledig kan worden benut, kan je in kasten met laden veel méér opbergen dan in een kast met legplanken en draaideuren. Om te voorkomen dat bij het opentrekken van een lade alles omvalt, of dat de lade een onoverzichtelijke chaos wordt, bestaan er tal van slimme oplossingen. Antislipmatten op de bodem en verhoogde zijwanden zorgen ervoor dat alles netjes op zijn plaats blijft staan. Om meer overzicht te hebben op de inhoud bestaan er onder meer bestekbakken met flexibele dwarsstukjes, een interieursysteem voor het opbergen van borden, en verstelbare verdelers waartussen je meel, conservenblikken en flessen overzichtelijk kan opbergen.

Nog een interessante optie is een dwarsreling waarachter je deksels van potten en pannen ordelijk op hun plaats houdt. En wat dacht je van een houten dienblad dat perfect past in een voorraadlade van 60 cm breed?



Aangepast werkblad

Zoals elke arbeid kan ook het werk in de keuken een lichamelijke belasting worden, vooral als je het in een slechte lichaamshouding moet doen. Sta je elke dag een half uur te kokkerellen aan een werkblad dat te hoog - of wat vaker voorkomt - te laag is, dan krijg je last van je rug of verkrampte spieren. Om te controleren of het werkblad de juiste hoogte heeft, bestaat een eenvoudige truc.

Hou je onderarmen horizontaal gestrekt in een haakse hoek. Je handen moeten zich 10 à 15 cm boven het werkblad bevinden. Traditioneel is een werkblad 60 cm diep. Een diepte van 70 cm is nochtans veel handiger. Meteen krijg je meer opbergruimte onder het werkblad. Let naast de hoogte en de diepte ook op de breedte. Om voldoende plaats te hebben voor het snijden en voorbereiden van de maaltijd, en om hete borden en pannen te kunnen neerzetten, moet het werkblad tussen de spoelzone en het fornuis minstens 90 cm breed zijn.



Verlichting

Boven aanrecht en fornuis moet de verlichting in de eerste plaats functioneel zijn. Denk daarvoor aan (voldoende) in- en opbouwspots, of een railsysteem met halogeenlampjes. Voor extra sfeer richt je een paar niet-verblindende halogeenlampjes op bijvoorbeeld de fruitschaal. Ideaal voor boven de eettafel is een pendellamp. Daarmee kan je, afhankelijk van de hoogte, zelf de lichtsterkte bepalen. Haal de lamp naar boven, en ze verspreidt algemeen licht. Trek ze naar omlaag, en je hebt prima gericht licht om te lezen.




Voldoende bergruimte

Voorzie de bovenkasten van verstelbare legplanken die tot op 16 à 20 mm kunnen worden gepositioneerd. Wanneer de legplanken vast zijn, of op maar enkele hoogtes kunnen worden ingesteld, is de bergruimte dikwijls net te klein of te groot voor de verpakkingen of de glazen die je wil opbergen. Daardoor gaat veel kostbare kastruimte verloren. Voor wat je vaak en snel nodig hebt, kan de spatwand - het stuk muur boven het werkgedeelte - worden gebruikt.

Een elegante oplossing is een railsysteem dat met afstandhouders aan de wand wordt bevestigd en waaraan je verschuifbare elementen kan ophangen. Dat kan een houder voor bestek of filterzakjes zijn, maar bijvoorbeeld ook een element voor een folie- en keukenrol, een notitieblok en schrijfgerei of een kookboekstandaard. Er bestaan eveneens houders voor theedoeken of klein keukengerei, kruiden, flessen en keukenmessen.



Comfortabele keukenkraan

In een keuken wil je vooral gemak. Daarom moet je met een keukenkraan soepel in één beweging zowel temperatuur als hoeveelheid water kunnen instellen. Dankzij nieuwe technologieen kan je de handgrepen tegenwoordig gemakkelijk met twee vingers bedienen. Dat is bijzonder handig wanneer je met de handen vol water nodig hebt. Een keukenkraan wordt gemiddeld 90 keer per dag gebruikt. De betere keukenkranen zijn daarom voorzien van een glanzende, vuilafstotende en kraswerende chroomafwerking die, ook na jaren intensief gebruik, stralend mooi blijft.

Om gemakkelijk grote potten of emmers met water te kunnen vullen, bestaan er modellen met een hoge uitloop. Van sommige nieuwe kranen is deze uitloop 18 procent hoger geworden, zodat je ook extra hoge potten of vazen gemakkelijk kan vullen. Eveneens erg handig is een keukenkraan met uittrekbare mousseur of sproeier. Dankzij de lange flexibel bereik je met de sproeier of mousseur ook de verste uithoeken van de spoeltafel en vul je in een handomdraai de diepste potten en pannen.