Voor velen onder ons is thuiswerken zo een beetje synoniem voor ‘het aards paradijs’. Je kan in pyjama achter je pc. Niemand ziet of je een broodje eet tijdens het checken van je e-mails en niemand maakt zich druk over het feit dat je tussen twee taken door de vaat uit de vaatwasser haalt. Je kunt je dag perfect indelen en beschikt over de vrijheid en autonomie om je eigen werk te regelen. Hoe welkom is de wens om thuis te werken in de bedrijfswereld en zijn alle thuiswerkers er onverdeeld gelukkig mee?





Wie zelf ervaren heeft hoe gevaarlijk en ingewikkeld thuiswerken is, denkt er anders over. Je hebt een duidelijke planning nodig, maar vooral discipline. Al snel ben je verleid om toch nog een kopje koffi e te drinken. ‘Op kantoor lees ik toch ook snel de krant tussendoor’, denk je terwijl je om negen uur ’s ochtends op de bank ploft en uitgebreid de tijd neemt om binnen- buitenlands en economisch nieuws door te nemen. Ook je omgeving gaat opeens anders om met jouw werkuren.

Je bent toch thuis, dus wie vrij is, kan makkelijk eens langslopen om een praatje te maken of een vriend of familielid belt je op met de vraag: ‘kan jij mijn kinderen niet van school halen? Ik zit vast op kantoor.’ Dat je die verloren uren ’s avonds, terwijl anderen ontspannen achter de buis liggen, moet inhalen, vergeten de meeste ‘binnenwippers’ wel eens. Je werk moet immers af raken.


Scepticisme

De meeste bedrijven staan echter nog steeds sceptisch tegenover thuiswerken. Dat werd ook duidelijk tijdens de uitreiking van de jaarlijkse E-Working Awards. The Belgian Teleworking Association (BTA) reikt in samenwerking met het vakblad voor hr-professionals - of eenvoudigweg personeelsverantwoordelijken - HR Tribune deze award uit aan een bedrijf of organisatie dat bewonderenswaardige initiatieven in verband met e-working onderneemt. Nu, wat heet bewonderenswaardig… daar stellen wij ons op de redactie van Thema Nieuws, waar de meeste medewerkers van de echte vrijheid genieten om thuis te werken, wel vragen bij.


Awards

Twee organisaties ontvingen deze award. In de categorie publieke sector viel de Federale overheidsdienst Personeel en organisatie (FOD P&O) in de prijzen. De jury selecteerde het project e-Working van het chemische bedrijf UCB als tweede winnaar van de e-Working Award. In tegenstelling tot wat zou logisch lijken waren bij geen van de twee bedrijven de drijfveren om met thuiswerken te starten erg nobel. In elk geval ging het niet om het welzijn van de medewerker. Bij UCB waren het de medewerkers zelf die vragende partij waren voor telewerk.

Omdat het groeiende UCB door het stijgend aantal medewerkers met een tekort aan werkruimte kampte, werden deze twee indicatoren aan elkaar verbonden en kreeg de personeelsdienst de opdracht om een telewerkproject te starten. Van dag één werd dit project gezien als een unieke kans om de motivatie, de fl exibiliteit en de productiviteit van de werknemers op te drijven, maar ook om de onderneming aantrekkelijker te maken op de arbeidsmarkt, zeker in de sfeer van ‘war for talent’ waar het bedrijf zich in bevond. Het project kon een antwoord vormen op de vraag en de verwachtingen van de werknemers wat betreft mobiliteit en autonomie, maar was tegelijk een handig marketingspeeltje.




Alleen voor piefen

Meer nog, het was een dertigtal kaderleden dat samen de testgroep voor het pilootproject vormde, dus niet de bedienden of arbeiders. De kaderleden mochten een à twee dagen per week thuiswerken. Zelfs al betrof het allemaal medewerkers die zich minimum op het niveau van directie bevonden, kregen ze allemaal een telewerkcharter voor de neus geschoven. Dat kan waterdicht lijken, maar een charter specificeert niet alleen rechten, maar ook plichten. Bijvoorbeeld het voorzien van een afsluitbare professionele ruimte in je woning waar je ongestoord kan werken. Je kunt dus niet zomaar je laptop op je keukenaanrecht of salontafel planten.

Toen na zes maanden het pilootproject werd geëvalueerd, bleek dat deze vorm van organisatie een betere concentratie, een hogere productiviteit, minder stress en een betere levenskwaliteit opleverde. Was om tot deze bevindingen te komen echt een project van zes maanden nodig? Iedereen weet dat wanneer je in een ongedwongen sfeer kan werken, je creatiever en productiever bent. Of moet het warm water telkens opnieuw worden uitgevonden? Als fantastische gevolg op deze evaluatie heeft sinds januari het hele kader van de onderneming de mogelijkheid om te telewerken. Het hele kader, dus Jan met de pet staat nog even ver. Althans bij UCB.




De realiteit

Of het nu allemaal zo’n zwart-witverhaal is, daar kan je over discussiëren. Veel hangt uiteraard af van je persoonlijkheid, je job, je organisatietalent en je graad van assertiviteit. Wie in de fabriek aan de lopende band werkt, kan onmogelijk thuis werken. Moet een boekhouder echter elke ochtend de fi les trotseren om op kantoor tussen 9 en 6 zuiver computergestuurd werk uit te voeren dat hij evengoed vanuit zijn eigen woonkamer kan realiseren? Volstaat het niet om dit soort personeelsleden een paar keer per maand samen te halen om een statusmeeting te houden?

Thuiswerken kan een grote zegen zijn. Dat vertelt bijvoorbeeld Vera Meersman, algemeen directeur USG Hr Forces. Als landbouwersdochter heeft ze het harde werken van thuis meegekregen. Al had ze snel door dat je alleen door hard te werken resultaat krijgt, ten minste, als de externe factoren meezitten. Bij boeren is er geen verschil tussen thuiswerken of op kantoor werken. Ook het kantoor waar de administratie moet gebeuren, staat thuis op het erf.




Thuiswerken als noodzaak

De buitenlandse job die Vera Meersman een aantal jaren combineerde met een jong gezin, zou haar vandaag echt niet meer verleiden. “Mijn huidige situatie laat dat niet meer toe”, zegt ze. Haar twee zonen zijn veertien en twaalf, maar anderhalf jaar geleden overleed haar echtgenoot heel onverwacht. “De eerste zes maanden heb ik als verdoofd geleefd. Ik heb nog heel weinig herinneringen aan die periode.” De dood hoeft echter niet het einde te betekenen.

“Ik heb een nieuwe start gemaakt in mijn privéleven, maar ook in mijn job. Na de dood van mijn man vroegen verschillende mensen op mijn werk wat ik wilde doen. ‘Blijf je je job uitoefenen?’ Dat was vast uit bezorgdheid, maar ik ben nog steeds dezelfde dynamische ondernemende vrouw vroeger. Het feit dat mijn echtgenoot er niet meer is, verandert daar niets aan. Het leven is zo kort, te kort om dingen te doen waar je niet van houdt. Bovendien is er ook nog zoiets als een economische factor. Hoe zou ik mijn gezin rechthouden als ik hele dagen thuis naar het gras zou zitten te kijken? Dat ik regelmatig kan thuiswerken, soms een halve dag, maar soms ook een hele dag, maakt het voor mij allemaal mogelijk. Voor mij is thuiswerken in een fl exibel systeem een noodzaak.”


De andere visie

Daisy Van Driessche, een kind van zelfstandigen, droomde van een leven als huisvrouw. Maar het lot en de druk van een familiezaak beslisten daar anders over. Nu staat Van Driessche (62) aan het hoofd van het gasbedrijf Gandagas, dat 87 personeelsleden op 4 locaties telt. Op school leerde ze koken en breien, en bereidde ze zich zo voor op het leven als vrouw aan de haard. Toen ze achttien was, vroeg haar vader haar om tijdens de vakantie een handje toe te steken in de zaak. “Ik stam nog uit een generatie die niets weigerde aan de pater familias. Dus toen mijn vader me vroeg wat postzegels te kleven, kwam het zelfs niet in me op om hiervoor te bedanken”, vertelt Van Driessche.

Het bleef niet bij een paar kleine administratieve taken en voor ze het goed en wel besefte, werkte ze voltijds in het familiebedrijf. Ook haar man stapte mee in het familiebedrijf en Daisy Van Driessche bleef tot bijna op het einde van haar carrière op de zaak wonen. “Wonen en werken op eenzelfde plaats is niet altijd eenvoudig”, zegt ze. “Je moet de zaken kunnen scheiden om echt tot rust te komen.” Precies daarom besliste Van Driessche na het overlijden van haar echtgenoot om te verhuizen. Vandaag pendelt ze nog steeds tussen werk en huis en zo wil ze het ook houden.